H Αμερική ενάντια στην «στρατηγική του χάους»: Τα αυστηρά μέτρα ασφαλείας στο Μουντιάλ

Οι ΗΠΑ βρίσκονται μπροστά σε μία μεγάλη πρόκληση. Όχι τόσο στην διοργάνωσή ενός Μουντιάλ, όσο στη διαβεβαίωση οτι άπαντες, ομάδες και φίλαθλοι, θα είναι ασφαλείς… Δύσκολο task, όμως υπάρχει και η τεχνολογία και οι οικονομικοί πόροι, προκειμένου όλα να πάνε καλά, παρά τα ανησυχητικά μηνύματα που έχουν λάβει διάφορες υπηρεσίες για επίγειες, εναέριες και online εξτρεμιστικές ενέργειες…

Είναι χαρακτηριστικό πως πάνω από 400 υπηρεσίες επιβολής του νόμου συνεργάζονται με την ομοσπονδιακή κυβέρνηση και ιδιωτικές εταιρείες ασφαλείας για τη φύλαξη των σταδίων, των fan festivals, των προπονητικών κέντρων και των ξενοδοχείων για τον αριθμό-ρεκόρ των 48 ομάδων που θα δώσουν συνολικά 78 αγώνες στο έδαφος των ΗΠΑ (σ.σ οι υπόλοιποι θα γίνουν σε Καναδά και Μεξικό).

Για να γίνει κατανοητό το πόσα χρήματα χρειάζονται, αρκεί να διαβάσει τη δήλωση του εκτελεστικού διευθυντή της Ειδικής Ομάδας του Λευκού Οίκου για το Παγκόσμιο Κύπελλο, Άντριου Τζουλιάνι, ο οποίος αποκάλυψε στο ESPN πως η ομοσπονδιακή κυβέρνηση δεν μπόρεσε να το καλύψει εξ ολοκλήρου τα έξοδα που απαιτούνται. Μια προεδρική ορκωμοσία, θα μπορούσε. Ακόμα και Ολυμπιακούς Αγώνες, αλλά ένα Παγκόσμιο Κύπελλο όχι. 

Στις διοργανώτριες πόλεις όμως, μοιράστηκαν συνολικά 625 εκατομμύρια δολάρια σε ομοσπονδιακές επιχορηγήσεις, προκειμένου να καλυφθούν οι υπερωρίες και το πρόσθετο κόστος ασφαλείας που θα προκύπτει λόγω της διοργάνωσης. Φτάνουν αυτά; Η απάντηση είναι αρνητική, αλλά το πρόβλημα έχει λυθεί (σ.σ παρά τις διαμαρτυρίες που υπάρχουν) μέσω εσόδων από τα δημαρχιακά ταμεία και άλλες πηγές.

Συνεργασία με τις υπηρεσίες άλλων χωρών

Οι υπεύθυνοι των μέτρων ασφαλείας σε κάθε πολιτεία έχουν έρθει σε επαφή με τις υπηρεσίες άλλων χωρών, προκειμένου να κατανοήσουν την κουλτούρα και τις συνήθειες των φιλάθλων που θα συναντήσουν. Ποιοι ανάβουν καπνογόνα; Ποιοι είναι επικίνδυνοι για επεισόδια; Ποιοι πάνε με πορεία στο γήπεδο; Αυτά είναι μερικά από τα ερωτήματα στα οποία ζητούν απαντήσεις προκειμένου να είναι προετοιμασμένοι για παν ενδεχόμενο.

Ο αρχιεπιθεωρητής της αστυνομίας της Φιλαδέλφεια, Τζον Πρζεπιόρκα, ο οποίος επιβλέπει το Γραφείο Τακτικής Υποστήριξης της πόλης, δήλωσε ότι θα στείλει αστυνομικούς που μιλούν τις γλώσσες των ομάδων στις πορείες των φιλάθλων και κατά μήκος των κύριων διαδρομών τους για να βοηθήσουν όσους ενδεχομένως δεν μιλούν αγγλικά. Επίσης οι αστυνομικοί της Φιλαδέλφεια θα είναι επίσης εξοπλισμένοι με εξειδικευμένη τεχνολογία μετάφρασης ενσωματωμένη στις κάμερες σώματος (body cameras), η οποία θα τους επιτρέπει να επικοινωνούν σε περισσότερες από 50 γλώσσες, σύμφωνα με τον αστυνομικό διευθυντή της πόλης, Κέβιν Μπέθελ. 

Το παράδειγμα του τελικού του Copa America

Το πρώτο κεφάλαιο στο τομέα της ασφάλειας, αφορά τα γήπεδα των αγώνων. Σε αυτό λοιπόν, οι Αμερικάνοι έχουν ως παράδειγμα προς αποφυγή τα όσα έγιναν στον τελικό του Copa America του 2024, ανάμεσα στις ΗΠΑ και στην Κολομβία, όταν εκατοντάδες φίλαθλοι χωρίς εισιτήριο μπήκαν στο γήπεδο με ντου, με αποτέλεσμα την πρόκληση συνωστισμού και των τραυματισμών αρκετών. Για αυτό και η FIFA δημιούργησε μια περίμετρο ασφαλείας «τελευταίου μιλίου» γύρω από τα στάδια, ενώ πολλοί χώροι στάθμευσης θα περιφραχθούν και οι φίλαθλοι θα πρέπει να επιδεικνύουν τα εισιτήριά τους πριν εισέλθουν στην περιοχή, σύμφωνα με τον Χέισλιπ. 

Ο μεγάλος κίνδυνος

Η μεγαλύτερη ανησυχία που έχουν οι αρχές αφορά του λεγόμενους «μοναχικούς λύκους» ή τις μικρές ομάδες και όχι τις επιθέσεις τύπου 11ης Σεπτεμβρίου στους Δίδυμους Πύργους. Έναν τύπο δηλαδή που μπορεί να ανοίξει πυρ από μια ταράτσα ή κάποιον με ένα αυτοκίνητο που μπορεί να πέσει πάνω σε φιλάθλους.

«Αυτά είναι πολύ δύσκολα περιστατικά όχι μόνο να εντοπιστούν αλλά και να σταματήσουν», είπε ο υποδιευθυντής του FBI, Κρίστοφερ Ράια, συμπληρώνοντας: «Κατά κάποιο τρόπο, εκείνες οι μεγάλες επιθέσεις τύπου 11ης Σεπτεμβρίου που συνέβησαν το 2001 είναι σχεδόν πιο εύκολο να εντοπιστούν σήμερα λόγω των διαφορετικών εργαλείων που διαθέτουμε. Οι μικρής κλίμακας επιθέσεις σε εύκολους στόχους από άτομα που ριζοσπαστικοποιούνται στο διαδίκτυο και κάθονται πίσω από το πληκτρολόγιό τους εννέα, δέκα ώρες την ημέρα, είναι που μας προβληματίζουν». Η Φιλαδέλφεια για παράδειγμα θα επιστρατεύσει οχήματα καθαριότητας σε συγκεκριμένες διασταυρώσεις για να μειώσει τις πιθανότητες επίθεσης με αυτοκίνητο.

Η εναέρια απειλή και οι υποδομές

Ένα από τα κομμάτια που έχουν δώσει ιδιαίτερη προσοχή οι αρχές ασφαλείας είναι αυτό των εναέριων απειλών,  με τα drones. Η ανησυχία είναι τόσο έντονη που Υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας των ΗΠΑ (DHS) έχει ήδη διαθέσει περισσότερα από 250 εκατ. δολάρια στις διοργανώτριες πόλεις για την προμήθεια τεχνολογίας ανίχνευσης και αντιμετώπισης drones. Παράλληλα, 60 αξιωματικοί από 30 πολιτειακές και τοπικές υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένων όλων των αμερικανικών περιοχών που θα φιλοξενήσουν αγώνες, έχουν εκπαιδευτεί στις εγκαταστάσεις Redstone του FBI στην Αλαμπάμα. 

Η ανησυχία των αρχών δεν αφορά απλώς την πιθανότητα μιας παράνομης πτήσης πάνω από ένα γήπεδο. Όπως έχει δηλώσει ο Ντέβιν Κοβάλσκι, αναπληρωτής διευθυντής της Ομάδας Ανταπόκρισης Κρίσιμων Περιστατικών του FBI, το χειρότερο σενάριο κινδύνου είναι ένα μη εξουσιοδοτημένο drone που θα μπορούσε να μεταφέρει επικίνδυνο φορτίο με στόχο να πλήξει ανθρώπινους στόχους.

Οι φόβοι αυτοί ενισχύονται από πραγματικά περιστατικά που έχουν απασχολήσει τις αμερικανικές υπηρεσίες ασφαλείας τα τελευταία χρόνια. Τον Νοέμβριο του 2024, ένας ακροδεξιός στο Νάσβιλ φέρεται να αποκάλυψε σε μυστικούς ομοσπονδιακούς πράκτορες σχέδιο επίθεσης στο τοπικό δίκτυο ηλεκτρισμού με drone που θα μετέφερε αρκετά κιλά εκρηκτικών C-4. Λίγους μήνες αργότερα, τον Μάρτιο, το FBI προειδοποίησε τις αστυνομικές αρχές της Καλιφόρνιας για πιθανό σχέδιο αιφνιδιαστικής επίθεσης με drones από το Ιράν. Παράλληλα, οι εμπειρίες από προηγούμενες διοργανώσεις λειτουργούν ως υπενθύμιση των κινδύνων: μόνο κατά τη διάρκεια των Ολυμπιακών Αγώνων του Παρισιού το 2024 οι γαλλικές αρχές κατέγραψαν περισσότερες από 400 μη εξουσιοδοτημένες εισβολές drones.

Στο πλαίσιο αυτό, το FBI διαβεβαιώνει ότι ειδικές ομάδες θα βρίσκονται σε συνεχή ετοιμότητα κατά τη διάρκεια του τουρνουά, με δυνατότητα άμεσης παρέμβασης σε περίπτωση παραβίασης του εναέριου χώρου γύρω από τα γήπεδα, ώστε να αποφεύγονται διακοπές και κίνδυνοι για το κοινό.

Ωστόσο, οι απειλές δεν περιορίζονται μόνο στον αέρα. Οι ειδικοί ασφαλείας εκτιμούν ότι εξίσου ευάλωτες παραμένουν οι υποδομές μεταφορών, καθώς είναι πιο δύσκολο να προστατευθούν στο σύνολό τους σε σχέση με τα γήπεδα. Τα τελευταία χρόνια έχουν καταγραφεί αρκετά χαρακτηριστικά περιστατικά.

Παράλληλα, οι αμερικανικές αρχές καλούνται να διαχειριστούν έναν ολοένα αυξανόμενο αριθμό ψευδών απειλών. Σύμφωνα με αξιωματούχους, καταγράφεται «τεράστιος όγκος» τηλεφωνημάτων και προειδοποιήσεων για βόμβες που προέρχονται από το εξωτερικό, με ορισμένες από αυτές να αξιοποιούν ακόμη και τεχνητή νοημοσύνη για την πραγματοποίηση κλήσεων σε κέντρα έκτακτης ανάγκης. Όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, ο στόχος τέτοιων ενεργειών δεν είναι απαραίτητα η πρόκληση καταστροφών, αλλά η δημιουργία σύγχυσης, η κινητοποίηση των αρχών και η διατάραξη της ομαλής διεξαγωγής της διοργάνωσης.

Αυτό ακριβώς είναι που ανησυχεί περισσότερο πολλούς πρώην και νυν αξιωματούχους ασφαλείας. Όπως έχει επισημάνει ο πρώην διευθυντής της CIA και υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ, Λέον Πανέτα, η επιτυχία όσων επιδιώκουν να πλήξουν μια διοργάνωση τέτοιου μεγέθους δεν μετριέται απαραίτητα από το μέγεθος της ζημιάς που θα προκαλέσουν, αλλά από την εικόνα χάους και αταξίας που θα μεταδοθεί σε ολόκληρο τον κόσμο. Για τον λόγο αυτό, το Μουντιάλ του 2026 αντιμετωπίζεται από τις αμερικανικές αρχές ως μια επιχείρηση ασφαλείας πρωτοφανούς κλίμακας, η οποία εκτείνεται πολύ πέρα από τα όρια των γηπέδων.

Το πρόβλημα των κυβερνοεπιθέσεων

Η φυσική ασφάλεια δεν είναι η μοναδική πρόκληση που καλούνται να διαχειριστούν οι αμερικανικές αρχές ενόψει του Μουντιάλ του 2026. Εξίσου σημαντικό θεωρείται το μέτωπο των κυβερνοεπιθέσεων, καθώς οι ειδικοί εκτιμούν ότι η διοργάνωση θα αποτελέσει ελκυστικό στόχο. Ο Τζουλιάνι, ένας από τους επικεφαλής του σχεδιασμού ασφαλείας, εκτιμά ότι οι κυβερνοεπιθέσεις είναι σχεδόν βέβαιο πως θα εκδηλωθούν κατά τη διάρκεια του τουρνουά. 

Τα πιθανά σενάρια περιλαμβάνουν απόπειρες παραβίασης των συστημάτων έκδοσης εισιτηρίων και των κωδικών QR που χρησιμοποιούν οι φίλαθλοι για την είσοδό τους στα γήπεδα, μέχρι επιθέσεις σε γιγαντοοθόνες στα στάδια ή ακόμη και στο συστήματα μεταφορών.

Οι ανησυχίες αυτές ενισχύθηκαν στις 7 Απριλίου, όταν πολλές ομοσπονδιακές υπηρεσίες εξέδωσαν  κοινή προειδοποίηση για μια «επείγουσα και συνεχιζόμενη» κυβερνοαπειλή που συνδέεται με το Ιράν και στοχεύει κρίσιμες υποδομές. Σύμφωνα με την ανακοίνωση, πίσω από τις επιθέσεις φέρονται να βρίσκονται ομάδες που συνδέονται με το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης.

Παράλληλα, αρκετοί εκφράζουν ανησυχία για το κατά πόσο οι ομοσπονδιακές υπηρεσίες διαθέτουν σήμερα την ίδια επιχειρησιακή ικανότητα που είχαν τα προηγούμενα χρόνια. Η Νικήτα Σαχ, ειδικός κυβερνοασφάλειας και συνεργάτιδα του CSIS, υποστηρίζει ότι η Υπηρεσία Κυβερνοασφάλειας και Ασφάλειας Υποδομών των ΗΠΑ (CISA) λειτουργεί περίπου στα 2/3 της δυναμικότητάς της σε σχέση με προηγούμενες περιόδους, εξαιτίας περικοπών και αναδιοργανώσεων. Όπως σημειώνει, οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονταν ήδη σε ευάλωτη θέση στο πεδίο της κυβερνοασφάλειας και οι πρόσφατες εξελίξεις έχουν μεγαλώσει τις ανησυχίες. Από την άλλη πλευρά, ο Τζουλιάνι εμφανίζεται καθησυχαστικός, υποστηρίζοντας ότι η CISA είναι καλύτερα προετοιμασμένη από ποτέ για να αντιμετωπίσει τις αναμενόμενες επιθέσεις.

Την ίδια ώρα, ένα ακόμη ζήτημα που απασχολεί τον σχεδιασμό της διοργάνωσης είναι η επάρκεια προσωπικού στις τοπικές αστυνομικές υπηρεσίες. Τα τελευταία χρόνια πολλά αστυνομικά τμήματα στις ΗΠΑ έχουν βρεθεί αντιμέτωπα με αυξημένες αποχωρήσεις και συνταξιοδοτήσεις, ενώ οι νέες προσλήψεις δεν επαρκούν για να καλύψουν τα κενά που δημιουργούνται.

«Τα τμήματα βρίσκονται στα όριά τους», προειδοποιεί ο Τσακ Γουέξλερ, επικεφαλής του οργανισμού PERF, ο οποίος συνεργάζεται με τις αστυνομικές υπηρεσίες των διοργανωτριών πόλεων. Σύμφωνα με τον ίδιο, η πανδημία και οι κοινωνικές εντάσεις που ακολούθησαν τη δολοφονία του Τζορτζ Φλόιντ το 2020 επιτάχυναν ένα κύμα αποχωρήσεων που εξακολουθεί να επηρεάζει την επιχειρησιακή ετοιμότητα πολλών υπηρεσιών.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Φιλαδέλφειας, όπου, σύμφωνα με τον πρόεδρο της τοπικής ένωσης αστυνομικών Ρούσβελτ Πόπλαρ, υπάρχουν περισσότερες από 1.000 κενές οργανικές θέσεις. Η πόλη αναμένεται να λειτουργήσει με καθεστώς αυξημένης επιφυλακής κατά τη διάρκεια των αγώνων, αξιοποιώντας τόσο εθελοντικές όσο και υποχρεωτικές υπερωρίες. Όπως σημείωσε ο Πόπλαρ, η μεγαλύτερη πρόκληση θα είναι η διαχείριση των «39 μεγάλων ημερών» που θα διαρκέσει η διοργάνωση.

Στην Ατλάντα, ο σχεδιασμός προβλέπει περισσότερους από 200 επιπλέον αστυνομικούς στους δρόμους τις ημέρες των αγώνων. Σύμφωνα με τον αρχηγό της αστυνομίας Ντάριν Σίρμπαουμ, οι αστυνομικοί έχουν ήδη ενημερωθεί ότι θα χρειαστεί να εργαστούν σε 12ωρες βάρδιες, χωρίς τη δυνατότητα λήψης άδειας καθ' όλη τη διάρκεια του τουρνουά.

Μέρος της ομοσπονδιακής χρηματοδότησης ύψους 625 εκατ. δολαρίων που έχει εγκριθεί για τις διοργανώτριες πόλεις θα κατευθυνθεί ακριβώς στην κάλυψη αυτών των αναγκών. Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται το ESPN, μόνο οι υπερωρίες στο Γραφείο του Σερίφη του Λος Άντζελες αναμένεται να κοστίσουν περίπου 2,7 εκατ. δολάρια.

Όπως εύκολα καταλαβαίνει κανείς λοιπόν, το μεγάλο στοίχημα των ΗΠΑ είναι τις μέρες που θα ακολουθήσουν τον μεγάλο τελικό του Μουντιάλ, οι συζητήσεις να περιστρέφονται γύρω από το καθαρά αγωνιστικό κομμάτι και οχι για κάτι άλλο που θα αφορά το οργανωτικό και ειδικά αυτό της ασφάλειας. Θα το κερδίσουν αυτό το στοίχημα; Η απάντηση στις 20 Ιουλίου…