Μία μάχη μεγαλύτερη από όλα της τα μετάλλια: Η Άλισον Φίλιξ μιλά για την προεκλαμψία
Μία θρυλική μορφή του παγκόσμιου στίβου, η Άλισον Φίλιξ, συγκινεί και εμπνέει με την ιστορία της από όταν έγινε μητέρα για πρώτη φορά.
Η Άλισον Φίλιξ, η πιο διακεκριμένη αθλήτρια στίβου στην Ολυμπιακή ιστορία, επιστρέφει στην ενεργό δράση με στόχο να προκριθεί στα 42 της στους Ολυμπιακούς Αγώνες που θα φιλοξενήσει το 2028 η πόλη της, το Λος Άντζελες.
Παράλληλα όμως συνεχίζει να εμπνέει και να μιλά για πολύ σημαντικά ζητήματα για τον γυναικείο αθλητισμό και τις γυναίκες εν γένει, ειδικά σε ό,τι αφορά τη μητρότητα. Η 40χρονη Αμερικανίδα έχει περάσει από δύσκολες εμπειρίες και πλέον μιλά ανοιχτά για αυτές για να βοηθήσει τη νέα γενιά και να αλλάξει
Τον Αύγουστο του 2018, η Φίλιξ ήταν έγκυος στο πρώτο της παιδί παρόλα αυτά προπονούνταν κανονικά. Έναν μήνα πριν την ημερομηνία που θα γεννούσε, έκανε μία τυπική προγεννητική εξέταση πριν από μία προγραμματισμένη φωτογράφιση για περιοδικό.
Παρόλα αυτά, δεν έφτασε ποτέ στον δεύτερο προορισμό της.
Οι γιατροί την κράτησαν μέσα γιατί τα αποτελέσματα ήταν ανησυχητικά. Η Φίλιξ έκανε έκτακτη καισαρική στις 32 εβδομάδες κύησης λόγω σοβαρής προεκλαμψίας, μιας επικίνδυνης υπέρτασης που εμφανίζεται κατά τη διάρκεια ή αμέσως μετά την εγκυμοσύνη. Η κόρη της γεννήθηκε με βάρος κάτω από ενάμιση κιλό και πέρασε τα Χριστούγεννα σε μονάδα νεογνών.
Το τίμημα της μητρότητας για τις αθλήτριες
Αυτός όμως δεν ήταν ο μοναδικός σκόπελος που είχε να περάσει η Φίλιξ στη συγκεκριμένη εγκυμοσύνη, αφού από νωρίτερα βγήκε σε ανοιχτή κόντρα με τον τότε μεγάλο χορηγό της, τη Nike.
Όταν έμεινε έγκυος είχε ήδη έξι χρυσά Ολυμπιακά μετάλλια στο ενεργητικό της. Στις διαπραγματεύσεις για την ανανέωση του συμβολαίου της, η εταιρεία της πρότεινε μείωση αμοιβών κατά 70% και καμία εγγύηση προστασίας ή ασφάλισης για τον τοκετό.
Η ίδια κράτησε την εγκυμοσύνη κρυφή για πέντε μήνες, γιατί στον αθλητισμό «το να μείνεις έγκυος ήταν το φιλί του θανάτου», όπως ανέφερε. Όταν μίλησε δημόσια το 2019, δεν ήταν μόνη. Άλλες αθλήτριες βγήκαν ανοιχτά και μίλησαν με παρόμοιες ιστορίες και η Nike τελικά άλλαξε πολιτική της, ενώ και η Αμερικανική Ολυμπιακή Επιτροπή επέκτεινε την ασφαλιστική κάλυψη μετά τον τοκετό. Μικρές αλλαγές, που κόστισαν πολύ για να επιτευχθούν.
Αν δεν πεις ποτέ την ιστορία σου, τίποτα δεν θα αλλάξει
Η Φίλιξ πλέονκάνει περιοδείες σε πανεπιστήμια και παρουσίασε πρόσφατα ντοκιμαντέρ για τη ζωή της, μιλώντας ανοιχτά για αυτά που για χρόνια δεν τολμούσε να πει, όπως αναφέρει χαρακτηριστικά:
«Στο μεγαλύτερο μέρος της καριέρας μου φοβόμουν να έχω άποψη για οτιδήποτε, το κεφάλι μου ήταν κάτω, και έκανα μόνο προπόνηση. Η μητρότητα το άλλαξε αυτό. Η ιστορία της προεκλαμψίας δεν είναι μόνο ιατρική. Είναι πολιτική, κοινωνική, οικονομική. Είναι η ιστορία του τι συμβαίνει όταν οι γυναίκες δεν ακούγονται, ούτε όταν λένε ότι πεθαίνουν, ούτε όταν ζητούν δίκαιους όρους, ούτε όταν προσπαθούν να γίνουν μητέρες χωρίς να χάσουν τα πάντα».
Η θλιβερή σύμπτωση από την Ολυμπιακή ομάδα του 2016
Μάλιστα, η Φίλιξ δεν ήταν η μοναδική κορυφαία αθλήτρια των ΗΠΑ που πέρασε αυτή την «κόλαση». Άλλες δύο γυναίκες από την «χρυσή» ομάδα της σκυταλοδρομίας 4Χ100μ των ΗΠΑ στο Ρίο το 2016 πέρασαν το ίδιο, και μάλιστα η μία πέθανε μόνη και αβοήθητη.
Είσαι Ολυμπιονίκης, είσαι δυνατή
Η Τιάνα Μάντισον -τότε Μπαρτολέτα- νοσηλεύτηκε στις 26 εβδομάδες με επιπλοκές στον τράχηλο. Έμεινε τέσσερις μέρες με τα πόδια σηκωμένα πιο ψηλά από το κεφάλι, χωρίς φαγητό και νερό, ενώ οι γιατροί της χορηγούσαν κορτικοστεροειδή (ισχυρά αντιφλεγμονώδη με ανοσοκατασταλτική δράση) για να «διαμορφωθούν» τα πνευμόνια του μωρού πριν έρθει στον κόσμο πρόωρα.
Όταν είπε ότι χάνει τις δυνάμεις της, της απάντησαν: «Είσαι Ολυμπιονίκης, είσαι δυνατή». Λίγο αργότερα, τη χειρουργούσαν έκτακτα με διάγνωση προεκλαμψίας.
Η τρίτη της ομάδας, η Τόρι Μπόουι, δεν τα κατάφερε. Βρέθηκε νεκρή μόνη στο σπίτι της το 2023, στον όγδοο μήνα κύησης. Ο ιατροδικαστής έκρινε ότι -κατά πάσα πιθανότητα- οφειλόταν σε εκλαμψία , τη βαριά μορφή της προεκλαμψίας, ενώ το μωρό ήταν επίσης νεκρό μετά τη γέννηση.
Τι γνωρίζουμε για την προεκλαμψία
Η προεκλαμψία είναι υπερτασική διαταραχή που εμφανίζεται στο 3-8% των γυναικών που γεννούν παγκοσμίως. Στη σοβαρότερη μορφή της, την εκλαμψία, προκαλεί σπασμούς και μπορεί να αποβεί μοιραία. Συνολικά, οι υπερτασικές διαταραχές της εγκυμοσύνης ευθύνονται για το 16% των μητρικών θανάτων παγκοσμίως, το 2023, αυτό αντιστοιχούσε σε περίπου 42.000 γυναίκες.
Υπάρχει αρκετά φθηνή θεραπεία με ενέσεις θειικού μαγνησίου που μειώνει τον κίνδυνο εκλαμψίας κατά περισσότερο από το μισό. Η χρήση του όμως παραμένει περιορισμένη σε πολλές χώρες με χαμηλούς πόρους, που είναι ακριβώς οι χώρες που το χρειάζονται περισσότερο.
Η ασθένεια έχει και φυλετική διάσταση. Οι έγχρωμες γυναίκες στις ΗΠΑ έχουν 60% μεγαλύτερο κίνδυνο προεκλαμψίας από τις λευκές. Πεθαίνουν από επιπλοκές της εγκυμοσύνης τρεις φορές πιο συχνά, ενώ εκτιμάται ότι το 80% αυτών των θανάτων θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί.
Ποια είναι τα δεδομένα στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα, η μητρική θνησιμότητα είναι από τις χαμηλότερες παγκοσμίως, τρεις θάνατοι ανά 100.000 γεννήσεις. Αλλά και εδώ, οι ειδικοί τονίζουν ότι το 40-80% των μητρικών θανάτων είναι αποτρέψιμοι. Η πρόληψη και η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων (πονοκεφάλοι, κόπωση, δύσπνοια, οίδημα) παραμένουν το κρίσιμο ζητούμενο.