Μικρή πατρίδα
Πίσω από την επιτυχία της Άρσεναλ, της Άστον Βίλα και της Μπόρνμουθ κρύβεται μια κοινή, απρόσμενη ρίζα – Είναι λίγα χιλιόμετρα γης με μια τεράστια επιρροή στο σύγχρονο ευρωπαϊκό ποδόσφαιρο.
Μην χάνεις είδηση. Βάλε το στην Google
Στη βόρεια άκρη της Ισπανίας, εκεί όπου η θάλασσα του Βισκαϊκού Κόλπου «πνίγει» πολλά από τα πλοία που επιλέγουν να χαράξουν τη ρότα τους περνώντας από εκεί, βρίσκεται η Γκιπουθκόα (ή Ντονοστία, όπως την αποκαλούν οι ντόπιοι).
Ανάμεσα στον Ατλαντικό και τα δυτικά Πυρηναία αποτελεί τμήμα της ευρύτερης Χώρας των Βάσκων. Δεν είναι μεγάλη, ίσα ίσα είναι η μικρότερη επαρχία της Ισπανίας. Πρωτεύουσα της είναι το Σαν Σεμπαστιάν, εκεί είναι επίσης η Μπεργάρα, το Έιμπαρ και η Τολόσα.
Το τοπίο της περιοχής μοιάζει σαν να έχει συμπιεστεί, σαν πολλά μαζί να έπρεπε να χωρέσουν το ένα δίπλα στο άλλο: πόλεις και μικρά χωριά «στριμωγμένα» το ένα δίπλα στο άλλο, στενές κοιλάδες, γρήγορες εναλλαγές ανάμεσα σε βουνό και θάλασσα.
Κι, όμως, αυτό το μικρό κομμάτι γης έχει «γεννήσει» τρεις σπουδαίους προπονητές, οι οποίοι τη φετινή σεζόν κατάφεραν όχι απλά να ξεχωρίσουν, αλλά να πετύχουν ιστορικά επιτεύγματα.
Τρεις διαφορετικές εποχές, τρεις διαφορετικές διαδρομές, αλλά μια κοινή ρίζα και ένα αόρατο νήμα που δένει τον Μίκελ Αρτέτα, τον Ουνάι Έμερι και τον Άντονι Ιραόλα, οι οποίο γεννήθηκαν εκεί σε απόσταση μόλις 35 χιλιομέτρων. Αυτή είναι η απόσταση ανάμεσα στο Ουσούρμπιλ, τόπο γέννησης του Ιραόλα, και το Ονταρίμπια του Έμερι, με το Σαν Σεμπαστιάν του Αρτέτα στη μέση.
Μια γενιά που ξέφυγε από τα στενά όρια
Οι τρεις τους μέσα σε 24 ώρες πέτυχαν κάτι τρομερό: ο Αρτέτα οδήγησε την Άρσεναλ στον τίτλο της Premier League μετά από 22 χρόνια, ο Έμερι την Άστον Βίλα στο πρώτο ευρωπαϊκό τρόπαιο μετά από 44 χρόνια και ο Ιραόλα την Μπόρνμουθ σε ευρωπαϊκή διοργάνωση για πρώτη φορά στην ιστορία της.
Δεν είναι, προφανώς, εύκολο να εξηγηθεί πως τρεις ποδοσφαιράνθρωποι εκκίνησαν από τον ίδιο τόπο.
Σαν αυτή η μικρή περιοχή να έχει χαράξει μέσα της έναν τρόπο σκέψης που περνά από γενιά σε γενιά χωρίς να χάνει τη συνοχή του.
Σαν η Γκιπουθκόα να μην είναι μόνο ένα σημείο στον χάρτη, αλλά ένα μικρό εργαστήρι παραγωγής ποδοσφαιρανθρώπων. Εδώ το ποδόσφαιρο δεν είναι απλώς άθλημα, αλλά κοινή γλώσσα.
Από εκεί ξεκίνησαν τρεις διαδρομές που κατέληξαν στα πιο μεγάλα γήπεδα της Ευρώπης. Και παρόλο που έχουν διαφορετικά στυλ, μοιράζονται κοινή βάση: την εκπαίδευση σε ένα πολύ δομημένο και απαιτητικό ποδοσφαιρικό περιβάλλον.
Το «φαινόμενο» Γκιπουθκόα
Μία από τις βασικές πτυχές του «φαινομένου» είναι η ερασιτεχνική ομάδα Αντιγουόκο από το Σαν Σεμπαστιάν. Εκεί, στις μικρές ηλικιακές κατηγορίες, συνυπήρξαν ο Αρτέτα, ο Ιραόλα, αλλά και ακόμα ένας σημαντικός εκπρόσωπος της Γκιπουθκόα, ο Τσάμπι Αλόνσο. Αφετηρία για πολλές γενιές ποδοσφαιριστών και προπονητών, που γαλουχήθηκαν σε αυτή τη σχολή ποδοσφαιρικής σκέψης.
Αυτή η σύμπτωση δεν είναι τυχαία. Γιατί η Γκιπουθκόα παράγει τόσους προπονητές; Είναι η ισχυρή κουλτούρα ακαδημιών και εκπαίδευσης από πολύ μικρές ηλικίες, είναι η επιρροή συλλόγων όπως η Ρεάλ Σοσιεδάδ, είναι τα ανταγωνιστικά αλλά ταυτόχρονα εκπαιδευτικά περιβάλλοντα, είναι η έμφαση στην τακτική ευφυΐα περισσότερο παρά στη φυσική δύναμη, απαντούν οι ειδικοί.
Ο Αρτέτα δίνει, πάντως, και μια άλλη, εντελώς διαφορετική εκδοχή. «Είναι το φαγητό! Έχουμε το καλύτερο φαγητό στον κόσμο. Τα καλύτερα εστιατόρια ανά τετραγωνικό μέτρο, την πιο όμορφη πόλη!» είναι η θεωρία του προπονητή της Άρσεναλ, ο οποίος έχει προσπαθήσει να εξηγήσει αυτό το σπάνιο φαινόμενο της πόλης που βγάζει προπονητές.
«Πρέπει να συνδέεται με το τι τρώμε, με τον τρόπο που ζούμε. Η ποιότητα ζωής στην πόλη μας είναι απίστευτη. Νομίζω ότι σχετίζεται με τις ρίζες μας. Η εκπαίδευση, το πάθος για το παιχνίδι. Το νιώθεις μέσα στην πόλη. Το νιώθεις παντού όπου κι αν πας.
Παίζαμε στην παραλία. Πηγαίνεις εκεί ένα Σάββατο ή μια Κυριακή και υπάρχουν 300 παιδιά που παίζουν στην παραλία.
Το καταλαβαίνεις αυτό στην πόλη. Δεν είναι μόνο το τώρα, γιατί στο παρελθόν πάντα έβγαζαν προπονητές και καλούς παίκτες. Κάποιος κάνει κάτι σωστά.
Όταν λέω για το φαγητό δεν αστειεύομαι. Είναι ο τρόπος που φροντίζουν την πόλη. Η εκπαίδευση, οι άνθρωποι. Είμαι πραγματικά πολύ περήφανος που βλέπω πολλούς ανθρώπους, όχι μόνο στον αθλητισμό, αλλά και σε άλλους κλάδους, που καταφέρνουν να ξεχωρίσουν και να προβάλουν τον τόπο μας.
Νομίζω ότι είναι η εκπαίδευση που λαμβάνουμε. Είναι το επίπεδο προπονητικής που έχουμε, φροντίζουν πραγματικά την ακαδημία» ισχυρίζεται.
Ο Αρτέτα ήταν ο σταρ της τοπικής ομάδας και ακόμα και σήμερα όταν ταξιδεύει πίσω στη γενέτειρά του, πηγαίνει στις προπονήσεις και παρακολουθούν τα πιτσιρίκια εκεί. Ο κολλητός του από όταν ήταν παιδί, ο Ιραόλα δούλευε στην Κ18 της Αντιγουόκο ενώ παράλληλα σπούδαζε για το UEFA Pro Licence.
«Άρχισα εκεί και την ποδοσφαιρική και την προπονητική καριέρα μου. Κάνουν πολύ καλά πράγματα. Είναι εκπληκτικό το γεγονός ότι είναι δεν καν γνωστοί. Είναι ένας πραγματικά, πραγματικά μικρός σύλλογος από το Σαν Σεμπαστιάν. Αλλά, ανάμεσα στις ακαδημίες, είναι ένας μεγάλος σύλλογος» είναι τα λόγια του προπονητή της Μπόρνμουθ.
«Είμαστε όλοι από τη Γκιπουθκόα και βρισκόμαστε στο καλύτερο πρωτάθλημα του κόσμου. Είναι απόλαυση» λέει, επίσης, με περηφάνια ο Ιραόλα. Ο Χόσου Θουμπία, διευθυντής της σχολής προπονητών της Γκιπουθκόα και πρόεδρος της Επιτροπής προπονητών, έχει αναλύσει στην ισπανική εφημερίδα MARCA τα μυστικά της επιτυχίας:
«Οι Γκιπουθκοάνοι χαρακτηριζόμαστε από ομαδική δουλειά, ταπεινότητα, επιμονή και καθημερινή προσπάθεια για να πετύχουμε στόχους μεσο-μακροπρόθεσμα. Όλοι αυτοί οι προπονητές είναι πρώην παίκτες που προέρχονται από καλές ακαδημίες όπως της Ρεάλ Σοσιεδάδ και της Αθλέτικ Μπιλμπάο. Είχαν ήδη μέσα τους ότι θα γίνουν προπονητές. Επίσης, είμαστε αρκετά πεισματάρηδες.
Παλιότερα τα γήπεδα ήταν φυσικά, χωμάτινα… Αυτοί οι προπονητές μεγάλωσαν έτσι και γνώρισαν και το ποδόσφαιρο της παραλίας. Πριν το τεχνητό χορτάρι, το στυλ της Γκιπουθκόα ήταν πιο άμεσο λόγω του καιρού και των λασπωμένων γηπέδων και από εκεί προήλθε η τακτική τους προσέγγιση για να αντιμετωπίζουν το άμεσο παιχνίδι. Παρ’ όλα αυτά, ο καθένας έχει το στυλ του: άλλοι πιο τεχνικό παιχνίδι, άλλοι πιο κάθετο».
Ο Μίκελ Ετξάρι, επικεφαλής προπονητών της ποδοσφαιρικής ομοσπονδίας της Γκιπουθκόα, τους γνωρίζει όλους καλά. Ο 78χρονος έχει πει στο Athletic ότι ο αθλητισμός ήταν πάντα βασικό στοιχείο της ζωής στην επαρχία των περίπου 2.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων, όπου ζουν σχεδόν 750.000 άνθρωποι, δηλαδή λιγότερο από το 2% του πληθυσμού της Ισπανίας.
«Καταλαβαίνω το ποδόσφαιρο ως έκφραση της ιδιοσυγκρασίας αυτού του τόπου. Τα αθλήματα εδώ αναπτύχθηκαν από την καθημερινή δουλειά: σήκωμα λίθων, εργασία με ζώα, χρήση των χεριών. Οι αξίες του ανταγωνισμού προήλθαν από την καθημερινή ζωή».
Καθώς το ποδόσφαιρο γινόταν το βασικό άθλημα της περιοχής τον 20ό αιώνα, η συνοικία Αντιγούο εξελίχθηκε σε βιομηχανικό και εμπορικό κέντρο με παραγωγή σοκολάτας, αρωμάτων και σαπουνιών. Η οικογένεια του Αρτέτα ήρθε από τη Ναβάρα, με τον πατέρα του να βρίσκει καλή δουλειά στη La Kutxa, την αποταμιευτική τράπεζα της Γκιπουθκόα και του Σαν Σεμπαστιάν.
Τρεις δρόμοι, αλλά μια ρίζα
Ο Αρτέτα έφυγε από την Αντιγουόκο στα 14 του για να πάει στην Αθλέτικ Μπιλμπάο, πριν μετακομίσει στην Μπαρτσελόνα έναν χρόνο μετά. Στα 18 του πήγε στην Παρί Σεν Ζερμέν και στη συνέχεια στη Ρέιντζερς. Η ιδέα ήταν να αποκτήσει εμπειρίες και δεξιότητες χρήσιμες για την επιστροφή του, αλλά η επιστροφή στη Ρεάλ Σοσιεδάδ δεν πήγε όπως αναμενόταν και σύντομα έφυγε ξανά για την Έβερτον και αργότερα για την Άρσεναλ.
Στα περίχωρα του Σαν Σεμπαστιάν, βρίσκεται το Ουσουρμπίλ, η πόλη όπου μεγάλωσε ο Ιραόλα. Έπαιξε στην Αντιγουόκο αλλά δεν τον πίστευαν τόσο όσο τον Αρτέτα και τον Αλόνσο. Ήταν δεξιός εξτρέμ και σκόραρε σε μια νίκη 4-2 επί της Ρεάλ Μαδρίτης στους νέους το 1999 (σε εκείνο το παιχνίδι έπαιξε και ο Αλόνσο, ενώ ο Αρτέτα είχε ήδη φύγει για Μπαρτσελόνα).
Ο Ετξάρι, που δούλεψε και στη Ρεάλ Σοσιεδάδ, προσπάθησε να τον πάρει στην ομάδα, αλλά ο 17χρονος είχε ήδη δώσει τον λόγο του στην Αθλέτικ Μπιλμπάο, όπου έπαιξε πάνω από 400 αγώνες στη La Liga. Το γεγονός ότι πέρασε όλη σχεδόν την καριέρα του κοντά στο σπίτι του τον κάνει εξαίρεση ανάμεσα στους Βάσκους προπονητές, αλλά η ανάγκη του να μάθει και να εξελιχθεί τον οδήγησε τελικά στο τέλος της καριέρας του στη Νέα Υόρκη.
Ο Εμερί συμπληρώνει την τριάδα των Βάσκων προπονητών στην Premier League. Από την Ιρούν, ο τεχνικός της Άστον Βίλα έχει οικογενειακή παράδοση στη Ρεάλ Ουνιόν, την οποία ο παππούς του υπερασπίστηκε ως τερματοφύλακας. Τα δικά του επιτεύγματα είναι ήδη μεγαλύτερα από των άλλων δύο.
Ο Αρτέτα, ο Έμερι, ο Ιραόλα, τρεις διαφορετικές ιστορίες, τρεις διαφορετικές φωνές, αλλά μια κοινή πατρίδα που τους ακολουθεί παντού. Και μια ανάμνηση που τους συνδέει: ένα παιχνίδι σε μια παραλία γεμάτη παιδιά.
Μην χάνεις είδηση. Βάλε το στην Google
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
